Behandeld jouw hond, andere honden als een potentieel schaap?

Een nieuwe blog over: Inzicht in, en training van het instinct en de zelfbeheersing van herdershonden

Zoals jullie ongetwijfeld weten, vind ik herdershonden fantastisch en ik hou ontzettend van onze witjes en de (oud) Duitse herder e.d. Ik vind het geweldig te zien hoe zachtaardig, lief en aandachtig en opmerkzaam ze zijn, hoe baasgericht ze zijn maar ook hoe ze hun eigen spelletjes bedenken met wat je geeft. Maar ook hoe sterk hun jachtdrift en kwaliteiten om te hoeden vaak nog aanwezig zijn, het observeren, stalken en besluipen enz. En met een opvoeding, trainingen of ervaringen die hun (latente) kwaliteiten tot bloei laten komen, kun je met je puber en volwassen hond tegen heel wat uitdagingen en ongewenst aanlopen.

Want in de ras- en genetische eigenschappen van de (Zwitserse witte) herder zijn er twee grote drijfveren in het brein van je herdershond:

1. Natuurlijk het waken en verdedigen en vandaar dat velen herderachtigen moeite hebben met mensen en honden die te dicht de persoonlijke ruimte oftewel territorium naderen (van hun of van het baasje).Veel herderachtigen en ook veel van onze witje dragen deze werkdrive en gevoeligheid diep in hun DNA. Als pup en jonge hond zijn ze al (extra) alert en reageren ze sneller en intenser op prikkels omdat hun zenuwstelsel vanaf het begin hoog is afgesteld. Doordat ze van oorsprong alert moesten zijn op beweging en geluid, o.a. bij onraad, en ongewenst bezoek en dus bij het waken en beschermen van huis en haard maakt dat ze ook nu nog constant bezig zijn met hun omgeving te scannen en zonder een goede socialisatie, opvoeding en de juiste sturing en begeleiding kan dit makkelijk uitgroeien tot overprikkeling en oncontroleerbaar (reactief) gedrag.

2. Beweging: herders hebben daarnaast een bewegingstrigger, wat wil zeggen dat extra gevoelig zijn voor beweging en ze daarbij een controle erop uit willen oefenen, vaak de beweging willen stopzetten, desnoods met geweld (komt o.a. van het zgn hoeden, op de plaats houden of stilzetten en daarnaast het in beweging zetten (het (schapen) drijven. Dit gedrag zie je vaak van jong af aan al voorkomen tijdens het zogenaamde spelen met andere honden, maar eigenlijk is je hond onderdelen uit de jachtsequentie aan het trainen.

Als je bij de herdershond kijkt de intrinsieke motivatie van de onderdelen van de jacht dan is dat meestal: kijken, besluipen, achtervolgen, grijpen en bijten.

Let op er is wel verschil per ras: sommige herdershonden zullen eerder bijten en happen naar de schapen of het vee. Andere herdershonden zijn gefokt om meer te staren en te sluipen, en andere om meer te blaffen. Maar alle herdershonden leggen zeker de nadruk op die eerste fasen van het jachtinstinct. De meest voorkomende herdershonden hebben over het algemeen sterk de behoefte om bewegingen te controleren en alhoewel veel van deze honden in onze drukke samenleving best leren om niet achter elke auto, fietser of hardloper aan te gaan, kunnen veel honden, wanneer ze overweldigd of overprikkeld raken door een snel rijdend voertuig, persoon of het rammelende geluid van een bus of bijv aanhangwagen ernaar uitvallen en proberen de beweging te beheersen. En dat is niet dat je hond denkt dat hij of zij de beweging daadwerkelijk kan controleren. Het is gewoon een instinct. Het is iets wat ze doen als ze overweldigd raken, als ze overprikkeld raken. Ze reageren gewoon zoals we ze hebben gefokt.

Let daarbij ook eens op hun gedrag en looppatronen in een aantal situaties. Veel herdershonden komen van nature vaak niet rechtstreeks naar je toe (dat is vaak aangeleerd gedrag). Hij komt van nature in een boog, of in een cirkel en via een omweg achter je aan of naar je toe. Dat noemen we flanken. Ze zijn gefokt vee te hoeden door aan de zijkanten (flanken) van de kudde te lopen en indien nodig "in de flank" te happen.

Sommige herdershonden hebben een heel sterke neiging om te flanken, en hoe meer druk er op de hond wordt uitgeoefend om terug te komen, of hoe angstiger, spannender of stimulerender de omgeving is, hoe groter de kans is dat je hond gaat flanken. Je ziet dit vaak bij herdershonden wanneer ze gevraagd worden om te volgen. En als er veel druk op ze wordt uitgeoefend, kunnen ze vocaler worden, happerig en hun baasje omsingelen. Wie herkent het gedrag dat als je je hond terugroept (of vraagt in de auto te stappen) dat hij of zij in plaats van te komen of meteen in de auto te stappen, je hond eerst nog een paar rondjes om je heen, of de auto rent en er dan pas instapt.

Dat is eigenlijk een natuurlijke, instinctieve reactie op druk bij sommige van de herdershonden. En als je een Australian Shepherd hebt, kan hij veel blaffen als hij overprikkeld raakt. Dat type herdershond is meer gefokt om vee te controleren door ernaar te blaffen. Dus wanneer deze honden overprikkeld of opgewonden raken, zien we ze misschien blaffen in plaats van aanvallen. Een Border Collie kan weer heel traag en bijna in slow motion reageren en gaan bewegen. Ze gaan dan misschien vooral zitten. Of je vraagt ze om te gaan liggen, dan sperren hun ogen zich uit en beginnen ze langzaam te gaan liggen. Al dat soort gedragingen wil je voorkomen bij je hond. Staren of gaan liggen en staren zijn manieren waarop deze honden van nature de bewegingen van schapen controleren. Je wil er dus voor zorgen dat je hond andere honden niet als schapen gaat behandelen. Tenzij het natuurlijk vrijwillig gebeurt in een gecontroleerde speelsituatie, maar dan nog, zie ook de blog

Jonge herders

Vooral de opgroeiende pups en jonge puberhonden hebben vaak de behoefte om te bijten en te knabbelen als ze overweldigd, overprikkeld of opgewonden raken. Daarom is het zo goed om van pup af aan altijd een trek/jacht en motivatiespeeltje bij je te hebben, zie ook https://dogcaseswebshop.com/products/jacht-en-motivatiespeeltjes. Sommige houden van het dragen van stokken, kies dan de veilige oplossing en ga voor een rubberen werpstok of bal https://dogcaseswebshop.com/products/search?attribute_Merk=Dog+Comets of fantastisch leren tugspeeltje van Sports K9 https://dogcaseswebshop.com/products/sports-k9  Geef ze in ieder geval een veilig en verantwoord alternatief.

Wandelen en trainen

Let op waar je met je jonge herdershond gaat wandelen en trainen. Veel jonge honden kunnen de vele prikkels, geuren en bewegingen van andere honden op de cursus op de honden school niet goed verwerken en ook regelmatig wandelen in drukke lawaaiige omgevingen of langs wegen, zeker als het regent, veel wind staat, of als er regelmatige grote, lawaaierige vrachtwagens e.d. op korte afstand langsrijden kan echt te veel zijn voor je jonge herdershonden en de gevolgen ga je echt later merken. Ze hebben nou eenmaal de neiging om snel overprikkeld te raken en al deze indrukken en ervaringen worden opgeslagen. Ze weten gewoon nog niet hoe ze hun eigen opwinding moeten reguleren.

Dus leg bij het opvoeden en het kiezen van trainingsspelletjes vooral de nadruk op rustig en kalm gedrag, train zoveel mogelijk op zelfbeheersing en impulscontrole, zie ook de blogs https://www.dogcases.nl/post/frustratie-bij-honden-kan-jouw-hond-zijn-of-haar-geduld-bewaren en

Leer je hond zelfbeheersing te hebben en een goede oefening kan dan afgesloten worden met een leuke spel- of mentale beloning. Het drijven van een grote bal zoals Treibal (https://www.dogcases.nl/hersenwerk)l kan een hele mooie oefening zijn want het is een beetje zoals schapendrijven. Je geeft je hond instructies over welke kant hij op moet, hoe snel hij moet gaan en waar hij heen moet. Een fantastische uitlaatklep voor onze herdershonden.

En vergis je niet, herdershonden hebben mentale stimulatie nodig, niet alleen lichaamsbeweging. Het zijn erg intelligente honden die hun hersenen moeten gebruiken en je moet ze beweging en trainingsspelletjes geven die hen mentaal uitdagen, die hen iets geven om over na te denken. Daar hebben ze echt behoefte aan. Dus naast allerlei soorten hersenwerkpuzzels en spellen, https://dogcaseswebshop.com/products/hersenwerk-puzzels , is speuren ook een fantastische activiteit om te doen met je herder.

Zelfstandig beslissingen nemen

Veel herdershonden van nature nog zelfstandig van aard en destijds gefokt om zelf beslissingen te nemen, wat een kenmerk is van hun herdersinstinct. En heel veel herders zijn ook tegenwoordig nog steeds heel goed in staat om nu zelfstandig keuzes te maken. Ze zijn daarbij moedig, hebben doorzettingsvermogen, inzicht en intelligentie. En ze zijn vooral erg geïnteresseerd in alles om zich heen. Dat zorgt dat ze tijdens wandelingen vaak heel oplettend zijn en heel veel herders zijn continu met hun omgeving bezig want alles wat snel beweegt, vraagt er in zijn ogen gewoonweg om achtervolgd te worden, en natuurlijk worden ook allerlei "interessante" geurtjes feilloos opgepikt, wat betekent dat je hond erg bewust is (en daardoor vaak aanstaat) bij alles wat er door de straat/wijk of bos heeft gelopen. Of dat nou de kat van de buren is, een vreemd persoon, een konijntje of de hond van de overburen waar hij zo'n hekel aan. Hij ruikt het, hij weet het en zal ernaar willen handelen en iig de informatie willen vergaren en zo kunnen duiden/bepalen wat hij er mee moet.

Geluidsgevoelig en waakzaam

Ook een vergrote gevoeligheid voor geluidsprikkels en angst voor harde geluiden zoals vuurwerk en onweer komt ook vaak voor. En in onze drukke samenleving, wat vaak een prikkelende en stimulerende omgeving is voor je hond en ook de "alledaagse" geluiden, zoals de voetstappen van de overbuurman, rennende kinderen of stepjes e.d. die voorbij komen, triggeren vaak je hond en zorgen dat hij alert en waakzaam is en blijft. Daarbij van oorsprong zijn veel herdershonden gefokt om huis en haard en eigendommen te beschermen. Dit betekent dat ze extra gevoelig zijn voor geluiden die kunnen voorspellen dat een vreemde hun territorium betreedt.. En velen nemen hun taak erg serieus.

Zachte sensitieve kant

Maar daarnaast is je intelligente herder, vaak ook sensitief en fijngevoelig met een een subtiele antenne voor spanning of stress in de omgeving waar hij of zij leeft, en hun vaak zachte kant, zeker van onze witjes maakt dat ze vaak niet zo goed tegen opgelegde druk kunnen. Kortom, baasjes die niet volledig bewust zijn van wat je hond echt nodig heeft kunnen soms meer kwaad dan goed doen. Honden en zeker veel herderachtigen zijn gemaakt om bij en met je te zijn, samen te werken en te denken, waarbij je met een bewuste regulatie de emoties, vaak snelle opwinding of stress in balans kunt houden. Regels en kaders horen er zeker bij, maar de meeste witjes gedijen het best als je ze motiveert, mentaal en fysiek uitdaagt en stimuleert. Anders kunnen ze makkelijk verstrikt in de spanning en eigen stress en opwinding die ze dan te vaak ervaren. Dat is wel iets waar je je hond bij moet helpen: want veel herders en zeker ook witjes kunnen niet vanzelf zakken in hun energie en opwinding of stress.

Daarom is het werken aan het vergroten van hun veerkracht belangrijk. Dat doe je o.a. door:

1. Zorgen voor ontprikkeling

• geel veiligheid en geborgenheid

• Zorg voor goede mentale en fysieke gezondheid en balans

• Geef je hond voorspelbaarheid en duidelijkheid en structuur

• Sociale steun en support in situaties en omstandigheden waar nodig

• Waar mogelijk geef je hond eens de regie en voldoende echte keuzevrijheid

2. Ontspannende en decompressie wandelingen (wandeling lange lijn, snuffelen, exploreren, eigen tempo) zie ook https://www.dogcases.nl/post/maak-eens-een-ontspannende-snuffelwandeling-met-je-hond 

• Vermijden van nieuwe stressoren

• Rust geven, creëer favoriete rustplek, diepe ontspannende slaap

• Ontspanningsoefening zoals bijv. ‘relax op mat’ aanleren

   (relaxation conditioning)

• Kauwen/likken stimuleert de parasympathische processen,denk aan snuffelmat direct na drukke activiteit

3. Belangrijke basis: (gevoel van) veiligheid zorgt voor meer positieve ervaringen

• Veilige omgeving / afwezigheid van dreiging/angst

• Mogelijkheid tot terugtrekken / veilige zone

• Thuis: eigen plek waar anderen niet komen en geen zicht op andere honden en prikkels die voorbij komen

• Vaste plekken op wandeling waar overzicht en rust is

• Steunen in moeilijke situaties/gevoel van bescherming en social support

• Proactief begeleiden / sturen in moeilijke en lastige uitdagende situaties en omstandigheden

4. Lichte stress is soms nodig

• Het is niet altijd nodig om stress te voorkomen…

• Positieve ervaringen zijn wel essentieel voor vergroten veerkracht.

• Maar blootstelling aan matige negatievestress lijkt wel nodig om. veerkracht te ontwikkelen.

• Een hond die regelmatig echte positieve emoties ervaart zoals nieuwsgierigheid, speelsheid, controle over zijn omgeving en verbinding met zijn baasje, bouwt een balans op die hem letterlijk veerkrachtiger maakt voor de momenten waarop het tegenzit en waarbij er verhoudingsgewijs veel meer positieve dan negatieve ervaringen over langere tijd moeten zijn.

5. Voorspelbaarheid

 • Voorspelbare milde stressoren kunnen dus veerkracht verhogen

• Te weinig voorspelbaarheid > onzeker

 • Teveel voorspelbaarheid > saai /verveling

• Duidelijke routines

• Train niet alleen oefeningen maar ook contexten, andere mensen, autoritten enz

• Vaste wandelmomenten

• Voorspelbare reacties van mensen

• Voorspelbare oefeningen in onvoorspelbare omgevingen inzetten

6. Sociale steun

• Positieve sociale ervaringen en veilige hechting zijn belangrijke basis voor veerkracht

• Veilige hechting: de relatie met baasje die betrouwbaar en voorspelbaar is en steun en support geeft , zie ook blog over hechtingstijlen https://www.dogcases.nl/post/beschouwt-mijn-hond-mij-als-een-vader-of-moeder

• Correcties zijn mogelijk een risicofactor voor de veerkracht

7. Handelingsvermogen

 • Je hond de regie en keuzevrijheid geven vergroot emotionele stabiliteit

• Keuze geven vergroot gevoel van autonomie en vermindert

   gevoel machteloosheid en hulpeloosheid, denk aan: wandeling los of aangelijnd, zelf route en tempo bepalen of wel of niet benaderd worden door een persoon of geaaid worden enz

Ik ben benieuwd, wat pas je al toe en welke keuzevrijheden zou je je hond graag geven als t kon?

En ben eens eerlijk en vraag jezelf eens af:

- In hoeverre accepteer je het karakter en de persoonlijkheid van je hond?

- Ben je ook bereid invulling te geven aan de behoeften van je hond?

- Hoe veeleisend ben je? En hoe eerlijk, consequent en  voorspelbaar?

- Hoeveel (prestatie) druk leg je op je hond?

- Hoeveel geduld heb je met je hond en hoeveel kennis heb je e vaardigheden

- Beheers je om hem dingen aan te leren/duidelijk te maken?

- Ben je wel gericht en planmatig aan het opvoeden, trainen en leren? Of doe je willekeurig dingen terwijl je in situaties beland?

- Wat zijn je verwachtingen van je hond en is dit reëel?

- Hoeveel tijd besteed je aan je hond? Met spelen, gericht opvoeden en stimuleren van gewenst gedrag, met samen  ontspannen en genieten?

- Hoe zijn de leefomstandigheden van je hond (slaapplek, mate en kwaliteit van beweging en ontspanning, afleidingen en triggers, sociale activiteiten, zijn of haar voedsel, speelgoed en beloningen en hoe bewust gebruik je dat in de opvoeding enz enz.

Focus op Emotionele en Relationele Heling

Het opbouwen van vertrouwen en emotionele veiligheid met je hond is de sleutel. Motiveren, positieve versterking, emotionele heling en trauma-geïnformeerde benaderingen doen veel meer voor langdurige gedragsverandering dan elk aversief middel wat je hond alleen maar beperkt. Het gaat om de relatie en communicatie, niet om controle.

De echte oplossing begint bij opvoeding en begeleiding. Investeer eens in professionele begeleiding en kennisvergaring, en maak vooral gebruik van privé en een-op-een ondersteuning van een goede hondengedagstherapeut, zo leer je ontzettend veel op korte tijd en je wordt er samen met je hond veel gelukkiger van.

Kies voor de lange termijn. Investeer in het emotionele welzijn van je hond, gebruik positieve versterking en creëer een veilige omgeving. De tijd die nodig is om het goed te doen zal vruchten afwerpen met echte, blijvende verandering.

Wat kun je morgen al anders doen?

Kortom, genoeg om over na te denken en misschien eens eerlijk op een rijtje te zetten, waar kan ik zelf nog verbeteren, of dingen toevoegen of veranderen, zodat mijn hond nog beter in z'n vel komt te zitten en nog gelukkiger wordt. En misschien betekent dit voor jou en je hond wel, af en toe eens wat minder of andersoortige wandelingen, of juist in een heel andere omgeving, of andere tijdstip enz enz. Of veel meer mentale of andersoortige verrijking gebruiken, zie ook https://www.dogcases.nl/post/wat-voor-verrijking-enrichment-vindt-jouw-hond-t-leukst

Ik ben heel benieuwd hoe dit bij jullie gaat en wat je eventueel zou willen veranderen of anders zou doen als je opnieuw kon beginnen. Zie ook https://www.dogcases.nl/post/motivatie-blog-voor-het-veranderen-van-het-gedrag-van-je-hond-begin-in-jezelf 

Ontluik de intelligentie, emotionele capaciteit en individualiteit van je hond. Dat ben je hem of haar wel verschuldigd en ga eenvoudiger en gelukkiger leven.

Meer lezen of hulp nodig?

Lees ook de andere blogs over het gedrag van je hond op en je weet, heb je hulp nodig bij de opvoeding, het gedrag of de angst c.q. stressvermindering van je hond, neem gerust vrijblijvend contact op..

Ik hoor en help je graag....

Deze nieuwe blog is een vervolg op eerdere blogs over de Zwitserse witte herder en herdershonden, zie ook https://www.dogcases.nl/blog/categories/zwitserse-witte-herder. Lees ze allemaal, ze zijn geschreven door Kees van Sundert, erkend en ervaren en gekwalificeerd hondengedragtherapeut van Dogcases en o.a. gespecialiseerd in het gedrag van de Zwitserse witte herder.

Wil je meer weten en leren en ontdekken over hondvriendelijke en positieve en effectieve hondentraining: van het begrijpen hondengedrag en hondenlichaamstaal, emoties bij honden, tot het aanpakken van serieuze problemen zoals reactiviteit en agressie. lees mijn blogs of neem eens vrijblijvend contact op.

Kees van Sundert

Erkend en gekwalificeerd gedragstherapeut voor honden bij www.dogcases.nl en erkend RelaxoPettrainer en onder meer gespecialiseerd in reactieve en overmatig opgewonden en enthousiaste honden, stress bij honden, onzekerheid, angsten zoals vuurwerkangst, verlatingsangst, reactief gedrag binnenshuis, bijv. naar bezoek of buitenshuis naar mensen of andere honden.

Daarnaast professioneel hondenfotograaf bij Inspired by Bandhu Hondenfotografie www.jouwhondopdefoto.nl en voor de allerleukste hondencadeautjes https://dogcaseswebshop.com/